Herbruikbare bekers en bakjes

• Wat: Er zijn twee categorieën om het gebruik van herbruikbare bekers en bakjes te faciliteren: Bring Your Own (BYO) accepteren waarbij inwoners hun eigen beker of bakje moeten meenemen en het opzetten van herbruikbare systemen waarbij de ondernemer de bekers en bakjes faciliteert en inwoners deze weer inleveren voor hergebruik.
• Hoe: Als gemeente kun je ondernemers stimuleren herbruikbare systemen voor bekers en bakjes op te zetten en hen hierin ondersteunen. Ook kun je communiceren naar inwoners dat zij hun eigen beker of bakje kunnen meenemen.
• Waarom wel: Er is onder inwoners veel draagvlak voor het beprijzen van (plastic) wegwerpproducten en het introduceren van herbruikbare bekers en bakjes. Inwoners vinden systemen voor herbruikbare bekers en bakjes gebruiksvriendelijker dan dat van hen wordt verwacht een eigen beker of bakje mee te nemen.
• Waarom niet: Nadeel van BYO is volgens inwoners dat zij mogelijk hun beker of bakje vergeten, dat deze kan gaan ruiken of lekken in de tas en dat het een ongemakkelijk gevoel kan geven (niet ‘anders’ willen zijn, verkopers niet tot last willen zijn en/of bang voor afkeuring van de verkoper). Voor ondernemers is het opzetten van herbruikbare systemen tijdsintensief en een forse investering. Ondernemers verwachten dat het makkelijker is BYO-bekers of -bakjes te accepteren dan herbruikbare systemen op te zetten. Maar ondernemers zijn ook sceptisch over het gebruik van BYO; de verschillende maten maakt dat hun eten er mogelijk niet in past en koffiebekers niet onder het koffieapparaat passen. Ook hebben ze zorgen over de hygiëne ervan.

Help je inwoners met het gebruik van herbruikbare bekers en bakjes door ondernemers te motiveren om herbruikbare systemen op te zetten en hen daarin te ondersteunen. Financieel kan dit bijvoorbeeld door de investeringskosten (deels) te dekken of locaties beschikbaar te stellen voor opslag en/of wassen van de bekers en/of bakjes. Daarnaast helpt het als je de implementatie van een herbruikbaar systeem coördineert. Zo wordt er schaalgrootte gecreëerd, waardoor ook kleinere ondernemers de schaalgrootte kunnen bereiken waarmee het loont om een herbruikbaar systeem op te zetten. Bovendien kunnen inwoners hun bekers en -bakjes gemakkelijker retourneren als meer ondernemers zijn aangesloten.

Daarnaast kun je subsidie verlenen aan ondernemers die herbruikbare systemen willen opzetten; van producenten van herbruikbare verpakkingen tot logistieke ondersteuners. Gemeente Lelystad heeft bijvoorbeeld een subsidie ingesteld waarbij het organisatoren van evenementen in de stad ondersteunt bij de huur of aanschaf van herbruikbare wasbare bekers.

Bovendien kun je ondernemers stimuleren stickers op hun ruit te plakken waarop staat dat BYO-bekers en -bakjes welkom zijn en deze stickers gratis ter beschikking te stellen. Op deze manier kan het ongemakkelijke gevoel dat inwoners bij het gebruik van BYO kunnen ervaren worden weggenomen en wordt het gebruik ervan gestimuleerd.

Als gemeente kan je naar ondernemers en inwoners communiceren over de SUP-wetgeving en wat dit voor hen betekent. Wat de SUP-wetgeving voor jou als gemeente betekent vind je op de pagina regels over wegwerpplastic voor gebiedsbeheerders.

Voor informatie over de regels voor plastic wegwerpbekers en -bakjes is een aparte website ontwikkeld, waarop communicatiematerialen voor ondernemers terug te vinden zijn. Hierin staat o.a. het stappenplan ‘Van wegwerp naar hergebruik’ dat ondernemers uitgebreid helpt met het kiezen van het meest passende systeem voor herbruikbare bekers en bakjes. Gebruik ook het informatieblad en de poster over BYO.

Je kan ondernemers stimuleren gebruik te maken van herbruikbare systemen. Zo heeft de gemeente Wageningen de communicatie over herbruikbare bekers vanuit de horeca naar inwoners gefaciliteerd. En communiceerde gemeente Leiden hierover naar ondernemers via bijeenkomsten. In de gemeentelijke communicatie kun je ook koploper-ondernemers promoten door hen op een stadskaart te vermelden of bij een wandeltour.

Je kan als gemeente de plekken waar je verpakkingsvrij kunt winkelen zichtbaar maken door deze te verzamelen op een kaart, zoals Amersfoort heeft gedaan. Ook kan je het meenemen van BYO-verpakkingen stimuleren met een campagne.

Aanvullend op de SUP-wetgeving kan met de APV van evenementen worden geëist dat zij alleen gebruik mogen maken van herbruikbare verpakkingen. De gemeente Leiden ging je al voor. Bekijk voor meer informatie het kader ‘uitgelichte maatregel’.

Herbruikbare systemen voor bekers en bakjes zijn nieuw en het is nog niet duidelijk welk systeem het beste werkt en onder welke voorwaarden. Om systemen uit te proberen en belemmeringen in kaart te brengen, kan je vanuit de gemeente pilots organiseren. In diverse provincies zijn ook transitienetwerken opgezet die de ketensamenwerking tussen gemeenten en ondernemers faciliteren, bijvoorbeeld door provincie Zuid-Holland.

Effecten van een interventie kan je op verschillende manieren monitoren, dit hangt af van verschillende factoren. Bij deze maatregel zijn er verschillende doelgroepen, het resultaat van herbruikbare bekers en bakjes is afhankelijk van zowel de ondernemers als de inwoners. Hieronder staan een aantal suggesties:

Trends binnen gemeentes

• Aantal of aandeel ondernemers die herbruikbare bekers en bakjes accepteren (BYO) en/of beschikbaar stellen
• Aantal of aandeel inwoners die herbruikbare bekers en bakjes gebruiken

Preventiemaatregel testen

• Telling ondernemers die herbruikbare BYO-bekers en -bakjes accepteren door middel van sticker of ander communicatiemateriaal.
• Bij het faciliteren van financiering of opslagfaciliteiten kan het effect gemeten worden hoeveel en hoe vaak de bekers en/of bakjes gebruikt worden en hoe dit zich verhoudt tot eenmalige wegwerpbekers en/of -bakjes.
• Het aantal ondernemers dat subsidie aanvraagt voor herbruikbare producten. Om het effect te meten kan je in de uitvraag meenemen hoeveel herbruikbare producten er worden aangeschaft en hoe dit zich verhoudt tot wegwerpproducten.