Zoeken

Tips voor taal


Met de juiste woorden kun je inwoners anders laten kijken naar afval, grondstoffen en hergebruik. Taalstrateeg Jens van der Weele noemt de psychologie van taal voor duurzame verandering ‘transitietaal’. Zijn boodschap: zonder nieuwe taal geen nieuwe economie. Als we willen dat inwoners anders kijken naar afval, grondstoffen en hergebruik, moeten we ook andere woorden gebruiken. De onderstaande tips helpen om communicatie op en rondom de milieustraat begrijpelijker, positiever en aantrekkelijker te maken.

Van jargon naar begrijpelijke taal

Vermijd vakjargon en ingewikkelde begrippen zoals ‘circulariteit’, ‘hoogwaardig hergebruik’ en ‘grondstoffentransitie’. Gebruik eenvoudige woorden en herkenbare voorbeelden uit het dagelijks leven. Een goed voorbeeld is ‘netcongestie’. De omschrijving ‘file op het stroomnet’ maakt veel sneller duidelijk wat ermee wordt bedoeld. Hetzelfde principe kun je toepassen op afval en grondstoffen.

Nieuwe woorden creëren nieuwe beelden

Taal kan meer doen dan informatie begrijpelijk maken. Met andere woorden kun je ook positievere beelden en associaties oproepen, zoals:

  • Beveiliger - Sfeerbeheerder
  • Afdankertje - Doorgeefjas
  • Onkruid - Stoepplantjes

Deze woorden veranderen niet alleen de beschrijving, maar ook hoe mensen ergens naar kijken. Een ‘doorgeefjas’ benadrukt hergebruik in plaats van afdanken. En ‘stoepplantjes’ klinken vriendelijker dan ‘onkruid’. Ook op de milieustraat kun je dit toepassen. Spreek bijvoorbeeld over ‘een tweede leven geven’ in plaats van ‘weggooien’, of over ‘materialen redden’ in plaats van alleen ‘afval scheiden’.

Let op: nieuwe woorden werken alleen als inwoners begrijpen wat ermee wordt bedoeld. Kies daarom voor een combinatie van herkenbaarheid, begrijpelijkheid en een positieve uitstraling.

Plakkracht door herhaling

Nieuwe woorden krijgen pas echt betekenis als mensen ze regelmatig tegenkomen. Taalstrateeg Jens van der Weele noemt dit de plakkracht van taal. Door dezelfde woorden en boodschappen op verschillende momenten en via verschillende kanalen te gebruiken, ontstaat herkenning en blijft de boodschap beter hangen. Zorg daarom dat dezelfde taal terugkomt in:

  • Bewegwijzering op de milieustraat
  • Websites en afvalapps
  • Berichten op sociale media
  • Bewonersbrieven
  • Gesprekken tussen medewerkers en bezoekers

Gebruik bijvoorbeeld overal dezelfde boodschap over hergebruik. Als het op de website gaat over ‘spullen een tweede leven geven’, laat die formulering dan ook terugkomen bij de kringloopcontainer en in gesprekken met medewerkers. Door consequent dezelfde begrijpelijke en positieve taal te gebruiken, worden nieuwe woorden en associaties steeds vertrouwder. Zo versterkt ieder contactmoment de boodschap.

Leestips

Tips van de taalstrateeg

Vermijd ontkenningen

Vertel liever wat inwoners wél kunnen doen dan wat niet mag. Positieve boodschappen zijn vaak gemakkelijker te begrijpen en maken het gewenste gedrag duidelijker. Een uitspraak als ‘afval bestaat niet’ kan bijvoorbeeld verwarring oproepen.

Gebruik begrijpelijke taal

Vermijd vakjargon en ingewikkelde begrippen zoals ‘circulariteit’, ‘hoogwaardig hergebruik’ en ‘grondstoffentransitie’. Gebruik eenvoudige woorden en concrete voorbeelden uit het dagelijks leven, zodat inwoners direct begrijpen wat je bedoelt.

Maak duidelijk waarom goed scheiden belangrijk is

Leg kort uit waarom materialen op de juiste plek moeten worden ingeleverd. Geef vooral aan wat bezoekers moeten doen en waarom. Bijvoorbeeld: ‘Lever schoon hout apart in, zodat het opnieuw gebruikt of gerecycled kan worden.’

Maak gewenst gedrag aantrekkelijk

Gebruik positieve en uitnodigende taal die bezoekers helpt om de juiste keuze te maken. Vertel wat ze wél kunnen doen, bijvoorbeeld: ‘Bruikbare spullen? Breng ze naar de kringloopcontainer.’ Zo maak je gewenst gedrag eenvoudig en vanzelfsprekend.

Verras en wek nieuwsgierigheid op

Een creatieve woordkeuze, onverwachte formulering of taalgrap kan de aandacht trekken en een boodschap beter laten onthouden. Zorg er wel voor dat de boodschap duidelijk blijft en aansluit bij de bestaande communicatie. Herkenbaarheid en consistentie zijn belangrijker dan steeds iets nieuws bedenken.

Geef inwoners een positieve rol

Laat inwoners zien dat hun bijdrage ertoe doet. Een compliment of bedankje kan gewenst gedrag stimuleren. Spreek bijvoorbeeld waardering uit voor het apart inleveren van materialen. Termen als ‘grondstoffenredders’ of ‘ambassadeurs van hergebruik’ kunnen sommige doelgroepen aanspreken, maar bij anderen juist weerstand oproepen. Kies daarom voor een positieve, natuurlijke toon die past bij de doelgroep.

Zorg voor herhaling en consistentie

Gebruik steeds dezelfde woorden en boodschappen op de milieustraat, de website, in de afvalapp en in gesprekken met medewerkers. Zo ontstaat herkenning en weten inwoners beter wat er van hen wordt verwacht. Door boodschappen consequent te herhalen, blijven ze beter hangen en wordt gewenst gedrag gestimuleerd.