Menukaart afvalpreventie Huishoudelijk Afval
Menstruatieproducten
Tijdens de menstruatie worden vaak wegwerpproducten gebruikt, zoals maandverband, inlegkruisjes en tampons. Er zijn ook duurzamere alternatieven, die de gemeente kan promoten om de hoeveelheid afval te verminderen.
Bereidheid tot gedragsverandering*: 👤👤
Mogelijke afvalbesparing: geen gegevens
* De score op gedrag is gebaseerd op inzichten van de laatste gedragsliteratuur. Hoe meer icoontjes, des te groter de bereidheid om dit gedrag uit te voeren.
- Wie: Door menstruatie worden per persoon in je leven gemiddeld 10.000 tampons of maandverbanden weggegooid. Dit is 90 kg restafval aan maandverband en 60 kg aan tampons in een leven[1].
- Wat: 22% van de vrouwen tussen 16 en 45 jaar maakt gebruik van herbruikbare menstruatieproducten. Vaak worden herbruikbare en wegwerpvarianten gecombineerd.
- Hoe: Er zijn herbruikbare producten beschikbaar, zoals menstruatiecups en wasbaar maandverband en -ondergoed. Dit is te verkrijgen in webshops en, steeds vaker, ook bij drogisten.
- Waarom wel: De meest genoemde reden om herbruikbare menstruatieproducten te gebruiken zijn omdat dit bete ris voor het milieu (52%), omdat het kosten bespaart (51%) en het ervaren gebruiksgemak voor de producten (50%).
- Waarom niet: Voor vrouwen die géén herbruikbare producten gebruiken zijn de meest genoemde drempels het idee dat deze onhygiënisch zouden zijn (55%), dat het te vele moeite kost om de producten te wassen (25%) en verwachte discomfort (23%).
- Geef informatie over de producten om bekendheid te vergroten en vooroordelen weg te nemen. Met de campagne kan je je richten op scholen, horeca en op straat. Gemeente Groningen heeft in 2025 een campagne uitgevoerd
- Bied wasbare/herbruikbare producten aan aan inwoners om te proberen. De gemeente Roosendaal biedt inwoners de kans deze producten gratis uit te proberen. Let er wel op dat niet alleen op de lagere inkomens gefocust wordt, zodat het gebruik wordt genormaliseerd en niet gestigmatiseerd. Het is ook aan te raden dat mensen meerdere soorten producten kunnen kiezen, zodat ze iets vinden dat bij hen past.
Om de effecten van de interventies te meten kan de monitor op verschillende manieren ingericht worden. Dit is ook afhankelijk van hoe de interventie is ingericht en het bereik. Hieronder staan een aantal suggesties:
Preventiemaatregel testen
- Algemeen: meet het aantal menstruatieproducten dat is bespaard in pilot. Vraag tijdens de voormeting uit hoeveel er worden gebruikt en in de nameting hoeveel er na de pilot worden gebruikt.
- Hoeveel mensen een proefpakket aanvragen of bij een training deelnemen (achteraf nog een vragenlijst over de ervaring?)
- Via zorgmedewerkers die info bieden vragen om terugkoppeling: hoeveel % was enthousiast of gebruikt het?
- Via ambassadeurs, wat is hun bereik, hoeveel vragen krijgen ze of welke voorlichtingsmomenten?
- Aantal uitgegeven duurzame menstruatieproducten
Trends binnen gemeentes
- Aandeel luiers (incl. incontinentiemateriaal) in restafval. Hier wordt soms ook menstruatieafval in meegenomen
- Panelonderzoek (steekproef) over gebruik wasbare alternatieven