Monitoring
Vrijwel alle gemeenten hebben goed zicht op hoeveel afval er ontstaat en hoe dat wordt gescheiden. Maar preventie is lastiger te monitoren. Preventiemaatregelen spelen zich vaak af in de gebruiksfase, zijn kleinschalig en blijven daardoor buiten beeld in de afvalcijfers. Bovendien is het causale verband tussen een interventie en het effect vaak moeilijk aan te tonen, zeker bij gedragsverandering op de lange termijn.
Toch is monitoren van afvalpreventie waardevol. Monitoring helpt om inzicht te krijgen, gerichter te sturen en beter te onderbouwen wat werkt. Daarvoor zijn drie belangrijke redenen.
Vooraf helpt monitoring om de startsituatie scherp te krijgen. Denk aan:
- een sorteeranalyse die laat zien welke afvalstromen zich lenen voor preventie;
- inzicht in doelgroepen en hun specifieke uitdagingen.
Tijdens de uitvoering ondersteunt monitoring bij:
- verantwoording van tijd en middelen;
- bijsturing als resultaten achterblijven of juist sneller gaan dan verwacht.
Achteraf kan worden vastgesteld of doelen zijn bereikt en welke effecten het beleid heeft gehad. Bijvoorbeeld:
- veranderingen in de hoeveelheid oud papier en karton na invoering van een ja-sticker;
- het aandeel luiers in het restafval na maatregelen gericht op luierpreventie.
Interventies richten zich vaak op één specifieke product- of afvalstroom, waarbij gedragsverandering centraal staat. Om dit goed te volgen is het belangrijk om een passende indicator te kiezen:
- Sluit aan bij het doel van de interventie
Een actie rondom kledingreparatie kan worden gemeten via het aantal reparaties, maar ook via afname van nieuw gekochte kleding. - Meet zo dicht mogelijk op het doelgedrag
Gedrag achter de voordeur is lastig te meten. Kies daarom een indicator die hier zo dicht mogelijk bij komt, zoals het aantal deelnemers aan een zindelijkheidssessie bij luierpreventie, of het aantal vermeden luiers. - Vergeet de nulmeting niet
Door vooraf een nulmeting te doen, kunnen tussenmetingen en nametingen goed worden vergeleken en wordt het effect van de interventie zichtbaar.
Als gemeente kun je:
- zelf monitoren met eigen data, bijvoorbeeld via afvalrapportages of gemeentepanels;
- gebruikmaken van externe partijen die data ontsluiten of de monitoring uitvoeren.
In dat laatste geval is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken over verantwoordelijkheden en monitoringsverplichtingen.
Meer weten?
Wil je meer weten over het monitoren van afvalpreventie?
In de Menukaart zijn per thema voorbeelden van indicatoren opgenomen. Waar beschikbaar zijn ook monitoringsresultaten per maatregel toegevoegd ter inspiratie en onderbouwing.